Demontaż i montaż zwolnicy w koparce

Zwolnice to jedne z końcowych elementów układu napędowego koparki. Ich zadaniem jest zwiększanie momentu obrotowego (a zatem zwalnianie obrotów) na kołach napędowych, co odciąża elementy układu znajdującego się przed zwolnicą i umożliwia szybsze pokonywanie trudnych terenów. Zdarza się jednak, że zwolnice ulegają awarii, a ich wymiana jest niezbędna. Co może być przyczyną awarii elementu i jak prawidłowo zdemontować i zamontować zwolnicę?

Kiedy demontaż i wymiana zwolnicy są konieczne? Najczęstsze przyczyny awarii

Zwolnice, jak każde inne elementy układu napędowego mogą ulec awarii. W większości przypadków naprawa zwolnicy jest rozwiązaniem tymczasowym, dlatego przy dostrzeżeniu usterki, warto od razu wymienić przekładnię na nową. W naszym sklepie znajdziesz zwolnice wielu znanych producentów. Każdy element przed dopuszczeniem do sprzedaży jest szczegółowo testowany, dzięki czemu możesz mieć pewność, że dostępne u nas przekładnie zapewnią szybki powrót maszyny do pełnej sprawności.

Najczęstszymi przyczynami awarii przekładni są m.in. niedopatrzenia ze strony użytkowników maszyny. Mowa tu przede wszystkim o braku kontroli poziomu oleju w zwolnicy, co może doprowadzić do wytarcia wałków atakujących i zatarcia łożysk elementu. Ponadto do wystąpienia awarii może doprowadzić używanie zużytych, zanieczyszczonych olejów. Niestety często użytkownicy w ramach „oszczędności” dolewają do przekładni stary olej, co prędzej czy później prowadzi do awarii zwolnicy.

zwolnice

Ponadto do wystąpienia uszkodzeń może prowadzić przeciążanie jednej strony maszyny i zaniedbania kontroli stanu szybko zużywających się uszczelek. Co więcej, do poważnych uszkodzeń może doprowadzić ignorowanie niepokojących dźwięków z maszyny – stukania, pisków, czy zgrzytów. Brak reakcji może sprawić, że uszkodzeniu ulegną także inne części współpracujące ze zwolnicą, np. koła zębate.

Warto podkreślić, że wpływ na kondycję przekładni ma także jej właściwe przygotowanie do dłuższego przestoju. Przed planowanym odstawieniem sprzętu należy wymienić wszystkie filtry i płyny oraz dokładnie oczyścić elementy podwozia i napędu gąsienicowego.

koparka w trakcie pracy

Demontaż zwolnicy w koparce krok po kroku

Wymontowanie zwolnicy wbrew pozorom nie jest tak trudne. Pierwszym krokiem przy demontażu jest zdjęcie gąsienicy gumowej lub rozpięcie łańcucha gąsienicy. Następnie należy zdjąć osłonę zakrywającą zwolnicę. Kolejnym krokiem jest poluzowanie śrub mocujących przekładnię, bez ich całkowitego odkręcania, oraz zabezpieczenie zwolnicy pasem, co zapobiegnie jej spadnięciu. Na tym etapie demontażu warto zaznaczyć przewody hydrauliczne, co ułatwi późniejszy montaż nowej zwolnicy.

Następnie należy odłączyć przewody i odpowiednio je zaślepić, co zapobiegnie zanieczyszczeniu całego układu hydraulicznego (pamiętaj, aby zabezpieczyć także silnik hydrauliczny przed ewentualnymi wyciekami). Po zabezpieczeniu elementów można przejść do wyciągnięcia zwolnicy. Wówczas należy odkręcić śruby mocujące i powoli wysunąć przekładnię z podwozia. Pamiętaj, że zwolnica jest ciężkim elementem, dlatego przy demontażu często niezbędna będzie pomoc drugiej osoby.

Jak zamontować zwolnicę w koparce?

Przed zamontowaniem nowej zwolnicy należy upewnić się, że podwozie pojazdu zostało dokładnie oczyszczone z błota i innych zabrudzeń. Warto upuścić nieco płynu z przewodów hydraulicznych, co pozwoli pozbyć się ewentualnych zanieczyszczeń z układu hydraulicznego. Następnie należy sprawdzić poziom płynu hydraulicznego i w razie potrzeby go uzupełnić (aby dowiedzieć się, jaki olej będzie potrzebny, warto posłużyć się instrukcją maszyny).

Najpierw do nowej przekładni należy zamontować zawiesie. Następnie należy przykręcić zwolnicę do ramy maszyny oraz doprowadzić do przekładni przewody hydrauliczne. To bardzo ważny krok – nieprawidłowe podłączenie układu może skutkować uszkodzeniem hydromotoru.

zwolnica z widocznymi portami hydraulicznymi”

Wyróżniamy porty wyjściowe i powrotne (oznaczone na zielono jako porty A i B), porty spustowe (o kolorze niebieskim i oznaczeniu C1 i C2), oraz porty prędkości (oznaczone na czerwono). Porty zielone to główne linie wejściowe i wyjściowe, które zwykle są większe, by umożliwić przepływ płynu hydraulicznego.

Porty niebieskie zwykle umieszczone są wzdłuż portów głównych (w niektórych przypadkach mogą być zamontowane centralnie). Do wypuszczania powietrza należy wykorzystać najwyżej położony port, a dolny zaślepić zatyczką. Jednocześnie należy pamiętać, aby zwrócić uwagę na umiejscowienie korka spustowego. W zależności od strony, po której zamontowana jest przekładnia główna, może być konieczne odwrócenie położenia przyłącza spustowego.

Porty czerwone (porty pilota prędkości) z kolei najczęściej umieszcza się z przodu, z boku lub z tyłu zwolnicy, w zależności od modelu. To najmniejszy port w napędzie końcowym.
Po podłączeniu przewodów można przejść do próby założonej zwolnicy. Wówczas uruchomienie należy wykonać na małej prędkości, jednocześnie obserwując, czy nie dochodzi do wycieków. Warto także sprawdzić poziom oleju w przekładni, aby upewnić się, czy nie została ona zalana.

Gdy wszystko będzie w porządku, można przejść do montażu osłony zwolnicy i koła napędowego. Następnie należy założyć gąsienicę gumową lub spiąć i napiąć łańcuch maszyny. Po montażu elementów warto dokonać ponownej próby działania napędu na podniesionej gąsienicy. Jeśli wszystko będzie działało bez zarzutów, można przejść do codziennego użytkowania koparki gąsienicowej.

Najpopularniejsze rodzaje zwolnic

Wyróżniamy trzy najczęściej spotykane konstrukcje zwolnic. Są to:

  • Przekładnie obiegowe – elementy o zwartej konstrukcji. Montuje się je w piastach kół. Nie zwiększają ani nie zmniejszają prześwitu pod obudową mostu.
  • Przekładnie walcowe – wyróżnia je uzębienie zewnętrzne. Zwolnicę umieszcza się w oddzielnej obudowie, a jej zadaniem jest zwiększanie prześwitu pod obudową mostu.
  • Przekładnie różnicowe – montowane w piastach kół. Ich konstrukcja przypomina mechanizm różnicowy. Tego rodzaju zwolnice nie wpływają na wielkość prześwitu pod obudową mostu.

Podsumowanie

Zwolnice to jedne z kluczowych elementów całego układu napędowego w koparce. Dlatego tak ważne jest, aby zauważone usterki naprawiać natychmiastowo. Zaniedbanie awarii może prowadzić do uszkodzenia innych elementów maszyny, co przełoży się na kosztowną naprawę i konieczną wymianę wielu dodatkowych elementów. W naszym sklepie znajdziesz zwolnice najpopularniejszych producentów, dzięki czemu wymiana przekładni będzie bezproblemowa i szybka.

FAQ dotyczące zwolnic w koparkach

Co to jest zwolnica w koparce?

Zwolnica to element napędu końcowego, który zwiększa moment obrotowy przekazywany na koła napędowe. Dzięki temu maszyna porusza się stabilnie w trudnym terenie i może pracować na małej prędkości przy dużym obciążeniu. W koparkach zwolnica łączy silnik hydrauliczny z przekładnią główną, a całość osadzona jest w odrębnej obudowie. Nieprawidłowe podłączenie przewodów lub zaniedbanie serwisu może prowadzić do uszkodzenia przekładni.

Jak zdjąć zwolnice?

Aby prawidłowo zdjąć zwolnicę w koparce gąsienicowej, należy:

  1. Zdjąć gąsienicę gumową lub rozpiąć łańcuch gąsienicy.
  2. Odkręcić osłonę zwolnicy.
  3. Poluzować śruby mocujące przekładnię, a zwolnicę zabezpieczyć pasem.
  4. Oznaczyć przewody hydrauliczne, aby uniknąć nieprawidłowego podłączenia przy późniejszym montażu przekładni jazdy.
  5. Odłączyć przewody oraz zaślepki chroniące przed zanieczyszczeniem układu hydraulicznego.
  6. Ostrożnie odkręcić i wysunąć przekładnię z podwozia.

W niektórych przypadkach niezbędna jest pomoc drugiej osoby, ponieważ zwolnica jest ciężka.

Jak wymienić olej w zwolnicy?

Wymiana oleju wymaga ustalenia, gdzie znajduje się korek spustowy. Następnie należy:

  1. Podstawić pojemnika pod port.
  2. Odkręcić korek spustowy lub porty spustowe, umożliwiając wypuszczanie oleju.
  3. Po opróżnieniu oczyścić miejsce z zabrudzeń i zakręcić korek spustowy.
  4. Napełnić przekładnię odpowiednim olejem zgodnie z instrukcją modelu.
  5. Na końcu sprawdzić poziom oleju.

Zaniedbanie tej czynności prowadzi do szybkiego zużycia elementów i może wymusić wymianę zwolnicy. Więcej o oleju w zwolnicy piszemy tutaj.

Co ile zmieniać olej w zwolnicach?

Oleje w zwolnicach należy wymieniać regularnie. Producent zwykle wskazuje interwały dla konkretnego modelu maszyny w jej dokumentacji, jednak praktyczna zasada to:

  • po okresie docierania,
  • następnie co określony przebieg lub liczbę godzin pracy (na ogół 100 motogodzin),
  • oraz zawsze po zauważeniu zanieczyszczenia oleju.

Nieprzestrzeganie tego harmonogramu może doprowadzić do poważnych uszkodzeń przekładni i wałków.

Co daje zwolnica?

Zwolnica:

  • zwiększa moment obrotowy,
  • redukuje prędkość obrotową na kołach lub gąsienicach,
  • chroni pozostałe elementy maszyny przed przeciążeniem,
  • stabilizuje jazdę w trudnym terenie i na nierównościach.

To kluczowy element przeniesienia napędu, którego awaria wpływa na cały układ hydrauliczny i mechaniczny.

Autor artykułu:
Marcin Jaworski
Ekspert ds. Eksploatacji i Serwisu Maszyn Budowlanych od lat współpracujący z firmą Track Motor

Polecane

09.12.2025
Wymiana zwolnicy w koparce – poradnik krok po kroku
Pierwsze objawy bywają niewinne. Delikatny wyciek, zmieniony dźwięk podczas jazdy, czy lekkie sza...
Czytaj
17.11.2025
Koparka jednonaczyniowa – czym jest i jakie są rodzaje koparek jednonaczyniowych?
W branży robót ziemnych trudno wyobrazić sobie dzień pracy bez koparki. To maszyna, która stał...
Czytaj
20.10.2025
Podstawowe symbole hydrauliczne – co oznaczają?
Układ hydrauliczny to serce każdej koparki gąsienicowej. To dzięki niemu ramię, łyżka czy nap...
Czytaj
15.09.2025
Koparka gąsienicowa a kołowa – różnice
Maszyny budowlane są sercem każdego placu budowy. Ich wydajność i przeznaczenie decydują o temp...
Czytaj
18.07.2025
Konserwacja zwolnicy w koparkach – jak zadbać o przekładnię w maszynach budowlanych?
W świecie maszyn budowlanych niezawodność to podstawa – każda awaria oznacza przestój, opóź...
Czytaj
18.07.2025
Oznaki awarii zwolnicy w koparkach – Jak rozpoznać problem i uniknąć kosztownych napraw
Zwolnica to nieodłączny element układu napędu każdej koparki. Choć często pracuje w cieniu ba...
Czytaj